demans nedir
demans nedir

Demans Nedir (Bunama) ? Nasıl Tedavi Edilir ?

Demans Ne Demek (Bunama) ? Nasıl Tedavi Edilir ?

Demans nedir ? İnsanı insan yapan özelliklerin (işlevlerin) kişinin günlük yaşam aktivitelerini bozacak şekilde sinsi bir şekilde başlayıp ilerleyici olarak bozulması durumuna demans denir.

Zihinsel işlevlere bakıldığı zaman, bellek, dil, dikkat, yönetici işlevler, kompleks motor, kompleks duyu gibi işlevlerden yalnızca bir tanesinin bozulması ve günlük yaşamınızı etkilemiyor olması sizlere demans tanısı koydurmaz. Mutlaka ve mutlaka en az 2 tane zihinsel işlev bozulması olması gerekmektedir ve mutlaka günlük yaşamanızın da bu durumdan etkilenmesi ve ilerleyici olması gerekmektedir.

Örneğin toksik bir maddeye maruz kaldınız, mantar yediniz ve zehirlendiniz. Kafanız karıştı ve etrafınızda bulunan en yakınlarınızı bile tanımıyorsunuz ve ertesi güne düzeldiniz buna demans diyemeyiz.

Bütün demansların iki temel taşı vardır. Bunlardan ilki, Mutlaka kalıcı olmalı ikicisi de ilerleyici olmalıdır. Demans nedir ? Bu sorunun cevabını verdiğimize göre,

Demans tanısı da bir o kadar önemlidir. Bir insana demans tanısı koyulduğu zaman o insanın artık imza yetkisi, ehliyeti olmadığı gibi yapacağı herhangi bir davranış yada eylemin de sorumluluğu o kişiyi bağlamayacaktır.

Demans tanısı koymak çok önemlidir. Kişinin hayatı boyunca onunla gidecek ve hastalığı ilerleyecektir. Dolayısıyla demans tanısı koyacak kişinin oldukça dikkatli olması ve hassas davranması gerekmektedir.

Sıklıkla yaşlı hastalar kullandıkları ilaçlara bağlı olarak kafa karışıklığı ve yan etki yaşayabilir. Bu hastaya hiç bir araştırma yapılmadan demans tanısı koymak oldukça yanlış olacaktır. Yada kişi ağır bir depresyon geçiriyor ve unutkan oluyor demans tanısı konuluyor bu durumda yanlıştır veya ciddi düzeyde vitamin eksikliklerine bağlı yaşanan unutkanlıklarda demans tanısı koymak etik olmayacaktır . Dolayısıyla demans tanısı koyacak doktorun mutlaka alanında uzman bir hekim olması gerekmektedir. Demans nedir ? Bu sorumuzun cevabını ve demans tanısında dikkat edilecek hususlara değindikten sonra şimdide;

Demans Hastalığı Nedir ? Belirtileri, Tanı ve Tedavisi ?

demans nedir
demans nedir

Demans nedir ? Beyin yada beyin işlevlerinin bir yada bir kaçının kişinin günlük aktivitelerini etkileyecek şekilde bozulmasıdır.  İlk bozulan bilişsel fonksiyon bellektir. Yani demans unutkanlıktır. Hasta genellikle tekrar sormalar, tekrar anlatmalar şikayetiyle uzmana başvurur. Kişi duyduğu, gördüğü, algıladığı şeyleri kaydedemez, depolayamaz ve lüzum olduğu zaman tekrar çağıramaz buda en çok vurguladığımız unutkanlık ve bellek bozukluklarıyla erken dönemde bu şekilde gelişmektedir.

Öte yandan orta ve ilerleyen evrelerde hastanın günlük yaşam aktiviteleri ve becerileri bozulmaya başlar (Yemek yakmak, ocağın altını açık unutmak, para kaybetmek gibi.) Orta evre yaklaşık olarak 2 ila 12 yıl arasında sürmektedir. Bunun yanı sıra ileri evrede hasta tamamen yatağa bağımlı hale ve bütün işlevlerinde bağlı başkasına bağlı hale gelmektedir. Buda yaklaşık olara k1 yıl kadar sürmektedir.

Demans hastalığı yaşla ciddi oranda ilintilidir. 65 yaşında % 10 görülürken 85 yaşında bu durum % 50 oranında görülmektedir.

Demans hastalığı ile alzheimer arasındaki fark var mıdır ?

Bir hastaya demans deniyorsa yaklaşık olarak bu hasatların % 80’i alzheimer hastasıdır. Mutlaka diğer olası sebepleri dışlamak gerekmektedir. Sodyum potasyum elektrolit dengesizliği, vitamin b12 eksiklikleri, beyin kanamaları, beyin tümörü, beyin travmaları gibi olası diğer sebepler mutlaka dışlanmalıdır ki hastaya Alzheimer hastası denilebilsin.

Demans Hastalığı Tedavisi 

Medikal tedavi olup erken tanı için oldukça önemlidir. Erken dönem başlayan tedavi 5 yıllık izlemde hastanın kognitif fonksiyonlarında hastaya 9 ila 12 aylık bir iyileşme sağlamaktadır. Yine bütün beyin hastalıklarında olduğu gibi diyet çok önemlidir. Mutlaka protein ve sebze ağırlıklı diyet ve  DSÖ’nün önermiş olduğu haftalık 150 dakikalık yürüyüş hastalığın seyri ve tedavisi için önem arz etmektedir.

Demans Taınısı 

Öncelikle iyi bir nörolojik muayene, mental durum değerlendirilmesi denilen testler, olası diğer ek sebepleri de dışlamak için mutlaka bir beyin görüntülemesi ve beyin dalgalarını uzmanlar görmek ister ve gerekeni yapar.

Her Bellek Bozukluğu Alzheimer mıdır ?

Her bellek bozukluğu Alzheimer değildir. Ilımlı kognitif bozukluk denilen bir durumda vardır. Sadece bellek bozukluğunun eşlik ettiği günlük yaşam aktivitelerinin bozulmadığı bir durumdur. Ancak bu durumu da yakın takip etmek gerekmektedir. Çünkü yıllık takiplerde % 8-14 oranında Alzheimer hastalığına, 5 yıllık takiplerde 50 oranında bu durumun Alzheimer’a döndüğü görülmüştür. O yüzden erken tanı ve tedavi bu hastalıkta çok büyük önem arz etmektedir.

Hepsi Alzheimer değil demiştik. %10 oranında Frontotemporal demans dediğimiz daha çok kişilik değişiklikleri davranış bozuklukları ve lisan bozuklukları gibi. Bulguların ön planda olduğu Frontotemporal demans da vardır. Bir de Lewy Cisimli Demans dediğimiz dalgalı seyirli olan halüsinasyonların, davranış değişikliklerinin eşlik ettiği ve de hareket bozukluklarının, düşmelerinin görüldüğü demans türü de vardır.

Muayene, iyi bir öykü ve beyin görüntülemesi yöntemleri sayesinde tespit edilmektedir.

Demans Tanısı Nasıl Konur ?

demans nedir
demans nedir

Demans tanısında 4 temel basamak vardır.

  • Öykü
  • Nöropsikolojik Değerlendirme
  • Kranial Görüntülemeler (MR-BT-SPECT- PET)
  • Rutin Kan Tetkikleri

Öncelikle, hastanın ayrıntılı olarak öyküsü tespit edilir. Yani yediği, içtiği  geçmişi vb.  Geçmişte çok güzel bir şeyi yapan ancak şuan onu yapamayan (örgü örmek, yemek yaparken karıştırmak yada yemeği yakmak, namaz kılmak, sokakta kaybolmak gibi) Yani yemesi, içmesi öz geçmişinde ki hastalıklar, genetik durumların her birinin ayrı ayrı sorgulanması gerekmektedir. Eğer öyküyle ilgili tereddüt yaşanıyorsa başka bir uzman hekimden de fikir alınması gerekmektedir. Çünkü öykü çok büyük oranda uzmanlara yol göstermektedir.

Nöropsikolojik Değerlendirme adı altında bir takım testler yapılmaktadır. Bunu da özel olarak psikoloji üzerine ihtisas yapmış psikolog arkadaşlarımız yapmaktadır. Nöropsikolojik testler sayesinde hastada demans var mı yok mu bunun tanısı koyulmaktadır. Şayet demans varsa bu hangi tipte bir demans ayırt etme işlemi gerçekleşir ve son olarak evresini nöropsikolojik değerlendirme sayesinde tespiti yapılabilmektedir.

Kranial Görüntülemeler yani beyin görüntülemeleri eğer mümkünse öncelikle MR çekilir. Bazı durumlarda hastanın kalp pili veya protezleri olabilir bu durumda da hastaya tomografi yapılmaktadır. Nadiren de olsa çok fazla eğitimli hastalar olabiliyor. Bu türde insanlar günlük yaşamını kurtarmakla birlikte hastalığa dair küçük küçük sinyallerde verebilmektedir. Bu tür hastalarda şayet demansın tipine karar verilemezse SPECT yada PET uygulaması yapılmaktadır.

Rutin Kan Tetkikleri ayrıntılı olarak kolesterol, tiroid fonksiyonları, bütün vitaminler ve karaciğer enzimleri gibi bunların hepsine ayrıntılı olarak kan tahlilleri aracılığıyla bakılır.

Tüm Dünya’da En Çok Bilinen Nöropsikolojik Test: MMSE (Mini Mental Durum Testi)

demans nedir
demans nedir
demans nedir
demans nedir

Tüm dünyada en çok kullanılan mini mental test dediğimiz bir tarama testi türünü yukarıda ki görselde görmektesiniz. Hatalığın olup olmadığına yönelik ipucu verebilecek türde bir testtir. Ancak hasta alzheimer dışı demans tipinden birine sahipse yada hasta oldukça eğitimli birisiyse hastalık olduğu halde bu test tam olarak pozitif bir doğrulama sağlamayacaktır. Tarama amaçlı yapılmış bir testtir.

Bu test esnasında hastanın zaman ve mekan oryantasyonuna bakılır. Sonrasında üç kelime öğretilir. Hemen akabinde hastanın dikkati dağıtılır (100’den geriye sayması istenilir yada eğitim durumuna göre haftanın günleri Vb.)

Bu işlemlerden sonra hastaya dil muayenesi yapılır. Bilindiği üzere dil muayenesi sadece konuşma değildir. Anlama, tekrarlama, okuma ve yazma gibi durumlara bakılmaktadır. Son olarak hastaya görsel mekansal işlevler olarak bu sayılanlar çizdirilir.

Bu aşamaya kadar demans nedir ?  Sorumuzun cevabını ayrıntılı olarak yanıtladık. Hemen sonrasında ayrıntılı öykünün önemine değindik. Nöropsikolojik testlerin olmazsa olmaz olduğundan bahsettik ve şimdide Kranial görüntüleme yapılması gerektiğini vurguladık. Dolayısıyla hastalar için doğru tanının tespiti için MR şarttır.

Demans nedir ? Halk arasında bunama olarak bilinmektedir. İşin aslı demansın 200’e yakın nedeni vardır. Ama en sık demans nedeni Alzheimer olduğu için her demans Alzheimer olarak algılanır.

HER ALZHEİMER = DEMANS (Doğru)

HER DEMANS= ALZHEİMER ( YANLIŞ)

Yaklaşık olarak her 10 hastadan 7’si (%70) Alzheimer tipi demansa sahiptir.

Alzheimer Hastalığı Tarihçesi

İlk tanımlayan kişi Alman doktor Alzheimer’dır.

demans nedir
demans nedir

Alzheimer, Alois Alzheimer öncesinde psikiyatrik bir hastalık olarak bilinmektedir. 180’lar da psikiyatrik bir akıl hastalığı gibi düşünülürken Alois Alzheimer görselde görülen ilk hastasını incelerken bu hastalığın akıl hastalığı değil farklı bir beyin hastalık olduğunu ifade etmiştir. Hastanın vefat etmesini beklemiştir. Hastanın vefatının akabinde hastaya beyin otopsisi yapmıştır. Hastanın beyninde normalde olmaması gereken oluşumlar (yumaklar, plaklar) gördüğünü söylemiştir. (1906)

2022 senesinin sonlarındayız ancak beyinde neler oluyor, ne ne zaman başlıyor hemen hemen günümüzde her şey bilinmektedir. Araştırmalar konu özelinde hızla devam etmektedir. Fakat tam olarak tedavisi, hastalığı tetikleyen şey ve başlatan neden gerek Ülkemizde gerekse Dünya’da çözüme ulaşamamıştır.

Alzheimer Beyin Görüntüsü

demans nedir
demans nedir

Alzheimer hastalarının beyinlerinde neler olduğu bilinmektedir. İşin hücresel boyutunu anlamak için şimdi bunlardan bahsedelim;

demans nedir
demans nedir

Peki sadece zihinsel işlevler mi bozulur ? Bu duruma göz atalım.

Tabi ki hayır hemen hemen her hastada davranışsal semptom dediğimiz şikayetler ve psikiyatrik bulgular ortaya çıkmaktadır. Peki bunlar nelerdir ? Örneğin kişi kıyafetlerini sürekli olarak giyer, giyer ve çıkarır. Çekmeceleri sürekli olarak açarak içerisini düzenler. Çok fazla yemek tüketirler veya hiç yemek yemezler Aşırı derece alış veriş yapabilirler ve çok sayıda davranışsal semptom olabilir. İleri evrede kişi peçeteyi ağzına alabilir olmadık şeyler  yiyebilir. Hastalar televizyonda yaşanan olayları ve kişileri gerçek sanabilir. Hayaller görebilirler. Yanında ki bakıcısını bir şey çalmakla suçlayabilir. Her türlü davranışsal semptom hemen hemen her hastada olur.

Dolayısıyla davranışsal semptomların erken evreden itibaren tanınması ve tespit edilmesi çok önemlidir. Hemen akabinde mutlaka ilaçla tedavisine başlanmalı ve sosyal ortamı düzenlemesiyle tedavi edilmesi gerekmektedir.

demans 11

 

 

 

 

 

 

 

Alzheimer maalesef tek kişinin hastalığı değildir . Bütün aileyi ve akrabaların tamamını doğrudan etkilediği gibi yaşadığınız apartmandaki insanlara ve komşularınıza kadar etkisi dokunacak bir hastalıktır. Özellikle hastalığa sahip kişiler de ciddi anksiyete olmaktadır. Yeri gelmişken Anksiyete nedir ? İsimli içeriğimizi buradan okuyabilirsiniz.

Ancak ve ancak damdan düşenin halinden damdan düşen anlar. Bir kişinin yakınında böyle bir hastalık olduğu zaman bu hastalığın ne demek olduğunu anlamaktadır. Dolayısıyla işinin ehli uzmana başvurmak yada bu tarz hastalıkları tecrübe eden kişilerin bir araya gelerek bir birlerini anlamaya çalışılması sağlamak oldukça faydalı bir yöntem olacaktır.

Demans hastalığı nedir ? Bu sorumuzun cevabına animasyonlu olarak cevap verelim

 içeriğimize burada son verirken,  ilginizi çekeceğini düşündüğümüz diğer içeriklerimiz; 

Metaverse Nedir ? 

Beyazlar kaç derecede yıkanır ?

Bizi sosyal medyadan takip ederek güncel içeriklerimize anında ulaşabilirsiniz; 

Telegram⇒ https://t.me/nedirnasil

İnstagram⇒ https://instagram.com/nedir_nasil?igshid=YmMyMTA2M2Y=

Twitter ⇒ @nedirnasil_org

5/5 - (1 vote)

Hakkında Güneş

Fethiye Anadolu Lisesinin ardından,  Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümünden Mezun oldu. Profesyonel olarak ilk iş hayatına Yurtdışında başladıktan sonra bu süreçte blogger ve içerik pazarlama faaliyetleri, web sitesi tasarımı, blog  yazarlığı ve önemli yazılımlar konusunda araştırmalar yaptı. Sonrasında bir tutku halini alan bu işe tüm enerjisinin büyük çoğunluğunu verdi. Hali hazırda birden fazla projede  yer almakta olup profesyonel iş hayatına devam etmektedir.

Dikkatini Çekebilir

Ertesi gün hapı nedir

Ertesi Gün Hapı Nedir ? Bilinmeyenler Ve Fazlası

Ertesi gün hapı nedir ? Bu gün ki içeriğimizde oldukça sık ve yaygın kullanılan ilaçlardan …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.